![]() |
|
|
Hier
vindt u nieuws dat van belang is voor wie werkt met Fantasia: nieuwe locaties,
op locatie ontwikkelde nieuwe materialen, bijzondere gebeurtenissen etc.
Nieuwsbrieven
Literatuurlijst |
|
| _________________________________________________________________ | |
|
Kunst van Lezen 14-10-2008 |
|
| Op de afgelopen vergadering van Boekenpret/Fanatasia bleek dat er behoefte was aan meer informatie over Kunst van Lezen. Inmiddels is de website online. | |
|
Week 38 Signalering vaktijdschriftartikelen 30-9-2008 |
|
|
Kinderboekenweek 2008:
Poëzie (Auteur: Jos Walta. Uit: JSW, jrg 93, nr 1, september 2008, p. 12 t/m 17) Het thema van de Kinderboekenweek (1 t/m 11 oktober) is poëzie. Een goede aanleiding om extra aandacht aan poëzie te besteden. Dit artikel belicht plaats en functies van poëzie in het basisonderwijs en reikt suggesties aan om de Kinderboekenweek op school vorm te geven.
Voorlezen in de bovenbouw:
Tijdverspilling of uitdaging? |
|
|
Vertelplaten Kikker is Kikker 15-9-2008 |
|
| Met ingang van oktober kunnen de vertelplaten van Kikker is Kikker besteld worden bij Buro Extern. Bestelnummer: 9059, prijs: € 54,= (23 stuks, exclusief 6% BTW). | |
|
Ontmoetingsdag Boekenpret/Fantasia: dinsdag 18 november 2008 29-8-2008 |
|
|
Met de ontmoetingsdag
willen we de plaatselijke coördinatoren en uitvoerders Boekenpret en/of
Fantasia op de hoogte brengen van de laatste ontwikkelingen. Tijdens deze
dag wordt er zowel vanuit een theoretisch als vanuit een praktisch
gezichtspunt aandacht besteed aan o.a. ontwikkelingen op politiek gebied en
op het terrein van taalstimulering. Uitwisseling tussen de deelnemers krijgt gestalte door de aparte zaal waar plaatselijke initiatieven, diverse producten en presentaties hun plek vinden. Het programma bestaat uit o.a. - Lezing van staatssecretaris Sharon Dijksma over taalbevordering in de kindercentra; - Korte presentaties van veelbelovende praktijkvoorbeelden (Voorleescoach, Voorleesexpress); - Taallijn 0-3 door Kees Broekhof van Sardes.
Doelgroep:
Plaatselijke coördinatoren en hun samenwerkingspartners. Klik
hier voor het aanmeldformulier en
hier voor het
programma. |
|
|
Aanvalsplan leesplezier 28-8-2008 |
|
|
Elsevier: kennis en
cultuur (Editie 64, nr. 34, p. 80) Voorlezen voor het slapen gaan? De helft van de ouders vertikt het. Een nieuwe generatie interactieve kleuterboeken zou daar verandering in moeten brengen. Klik hier voor het hele artikel. |
|
|
Week 34 Signalering vaktijdschriftartikelen 26-8-2008 |
|
|
SpeZiaal: zorg aan
leerlingen van 4 – 16 jaar (Jrg. 3, nr 3, juli 2008) Het hele tijdschrift is gewijd aan het item ‘Eénloket’. Diverse artikelen over doelstelling, organisatorische achtergronden bij diverse gemeenten en ervaringen. De huidige situatie rondom passend onderwijs is vrij complex. Eénloket moet een middel vormen om snellere en betere toegang tot passende onderwijszorg te realiseren. |
|
|
Gehandicapt door slecht onderwijs; Stofwolken & Krijtstrepen De Volkskrant, 5 augustus 2008, p. 9 21-8-2008 |
|
|
Je mag kiezen, nee je
moet. Het is wreed, maar shit happens. Wat wil je liever: geen armen of geen
benen? Voor altijd doof of liever blind? Wil je levenslang hompelen met een
gebrekkig vermogen tot lezen en schrijven, of is niet kunnen rekenen minder
beperkend? Ouders die hun 4-jarige lieveling toevertrouwen aan het
Nederlandse basisonderwijs lopen grote kans dat hun kind daar een dubbele
handicap oploopt: een kwart van de basisscholen is niet in staat kinderen
behoorlijk te leren rekenen, zo blijkt uit een recent rapport van de
Onderwijsinspectie. Eerder was al gebleken dat 12 procent van de
basisscholen ondermaats taalonderwijs geeft, waardoor kinderen met twee jaar
onnodige achterstand de school verlaten. Dat zijn schrikbarende percentages.
Zou je eenzelfde kans lopen op een ziekte of handicap dan was dat
onaanvaardbaar. Leer je op jonge leeftijd de tafels van vermenigvuldiging
niet, of de werkwoordspelling, dan heb je daar je hele leven hinder van. Klik hier voor de volledige tekst. |
|
|
Week 29 Signalering vaktijdschriftartikelen 18-7-2008 |
|
|
Leesprestaties
Nederlandse leerlingen groep 6 zeer goed (Auteur: Andrea Netten. Uit : Taal lezen primair, nr. 1, juni 2008, p. 4 t/m 7.) Uit PIRLS, een internationaal vergelijkend onderzoek naar de begrijpend leesprestaties van 9- en 10- jarige kinderen, blijkt dat de leesprestatie van de Nederlandse leerlingen in groep 6 zeer goed zijn. Wel hebben Nederlandse leerlingen in vergelijking met leerlingen in andere landen een negatieve attitude ten opzichte van lezen. Dit artikel gaat verder ook in op de invloed van ouders op het leesgedrag van hun kinderen. Lezen graag! (Auteur: Margriet Chorus. Uit: Leeskraam, Jrg. 7, nr. 2, 2008, p. 4 t/m 6.) Margriet Chorus deed in opdracht van Stichting Lezen (NL) onderzoek naar de aandacht voor leesbevordering in de opleidingen van studenten die straks op de peuterspeelzaal en op school kinderen en hun ouders tot lezen aan moeten zetten. Een verslag van haar bevindingen. |
|
|
Estafettestokje Fantasia en Boekenpret doorgegeven 20-5-2008 |
|
|
Op 14 mei
vond de officiële overdracht plaats van de programma's Boekenpret en
Fantasia van de VOB aan Biblioservice Gelderland op het Landelijk Overleg
Boekenpret/Fantasia. Jan-Ewout van der Putten, directeur van de VOB, hield een korte toespraak waarin hij waardering uitsprak voor de moed van Biblioservice om deze programma's te gaan trekken. 'De programma's zijn nu waar ze moeten zijn, namelijk in de branche', zei hij. De heer Duco van Minnen, directeur van Biblioservice Gelderland, bedankte Jan-Ewout voor het vertrouwen en meldde dat Biblioservice Gelderland Boekenpret-Fantasia uitdrukkelijk met de rest van de provinciale laag wil doorontwikkelen en uitbouwen. Daarna tekenden de beide directeuren de contracten. Vanaf heden is Biblioservice Gelderland het landelijk aanspreekpunt voor Boekenpret en Fantasia. De provinciale coordinatoren blijven hun provinciale taken uitvoeren. De VOB blijft natuurlijk betrokken, maar nu op enige afstand. Na tien jaar landelijke coordinatie geeft VOB-beleidsmedewerker Truuske Sanders het estafettestokje aan Ingrid Bon. In deze jaren is het aantal Boekenpretlocaties gegroeid van 37 naar 140.
|
|
|
Week 20 Signalering vaktijdschriftartikelen 20-5-2008 |
|
|
Open Boek: Fantasie
aan het werk (Auteur: Jos Walta. Uit: JSW, jrg 92, nr 8, april 2008, p. 16 t/m 17) Het is zinvol om met leerlingen terug te kijken op een verhaal. Erover praten om te delen wat je ervaren hebt. Dat hoeft niet altijd in de vorm van een gesprek. In deze aflevering van Open Boek worden enkele dramaspelletjes gekoppeld aan vier nieuwe, opvallende prentenboeken voor groep 1 t/m 5. Themaplanning schept ruimte voor taal: Betekenisvol taalonderwijs door thematische aanpak (Auteur: Anja Rutgers Van der Loeff. Uit: JSW, jrg 92, nr 8, april 2008, p. 6 t/m 9) Een goede manier om taaldoelen te realiseren is om er niet alleen aan te werken tijdens de taalles. Een themaplanning voor een heel leerjaar en daaraan gekoppelde activiteiten, kunnen ervoor zorgen dat kinderen hun kennis ontwikkelen en hun taalvaardigheden verbeteren. Dit bewijzen de ervaringen van vijftien schakelklassen in gebieden met grote taalachterstanden. |
|
|
Week 16 Signalering vaktijdschriftartikelen 15-4-2008 |
|
|
Conferentie ‘Lezen: wat werkt echt?’ (Uit: Plein Primair, jrg. 10, nr 2, 28 maart 2008, p. 26) Op 5 juni 2008 organiseert Het Educatief Centrum Noord en Oost een conferentie ‘Lezen: wat werkt echt?‘ Centraal staat deze dag effectief gebleken inzichten op het gebied van technisch en vlot lezen, begrijpend lezen en leesstrategieën, woordenschat en leesmotivatie centraal.
Doelgroep |
|
|
Beginnen met OGO: lezen en schrijven in Pannenkoekenrestaurant Lekker (Auteur: Yvette ten Barge. Uit: Zone, jrg 7, nr 1, maart 2008, p. 28 t/m 30) 4-4-2008 |
|
| Sinds twee jaar zijn de leerkrachten op basisschool De Tafelronde bezig met de schoolbrede invoering van Ontwikkelingsgericht Onderwijs. Het eerste jaar hebben ze leren thematiseren en nu ligt de focus in de onderbouw op spel en het ontwerpen van betekenisvolle lees- schrijfactiviteiten. Yvette ten Barge, leerkracht van groep 3, beschrijft hoe ze binnen het spel in het pannenkoekenrestaurant steeds meer kansen ziet om het lezen en schrijven functioneel aan het spel te verbinden. | |
|
Werken met praatsoorten: Mondelinge communicatie in midden- en bovenbouw (deel
1) (Auteur: Adri van den Brand. Uit: JSW, jrg 92, nr. 7, maart 2008, p. 6 t/m 9) 4-4-2008 |
|
|
Het
onderwijs in mondelinge vaardigheden is nog steeds het zorgenkindje van het
taalonderwijs op basisscholen. Veel leerkrachten vinden het lastig om de
juiste inhouden te bepalen en beperken zich tot de spreekbeurt en de
luistertoets. Ook missen zij een duidelijke didactiek. Kort gezegd: het wat en het hoe is onduidelijk. Hoe kan het beter? Dit is het eerste van twee artikelen over spreek- en luisteronderwijs. |
|
|
Zie je ze vliegen? De taallijn in groep 3 en 4 (Servicepagina: producten. Uit: Taal lezen primair, nr. 23, november 2007, p.19) 4-4-2008 |
|
| Er is nu ook de Taallijn voor groep 3 en 4. In deze uitgave komen eerst de uitgangspunten van het Expertisecentrum Nederlands en de speerpunten van de Taallijn aan de orde. Het tweede deel van het boek beschrijft hoe de Taallijn in de groepen 3 en 4 in de praktijk vorm kan krijgen. Het materiaal is te bestellen bij www.lcowijzer.nl | |
|
Initiatiefnemers Wikikids: “Wiki’s maken met de klas vergroot het plezier in
je vak” (Uit: Plein Primair, jrg. 9, nr 9, 9 november 2007, p. 13) 27-2-2008 |
|
| Wikipedia is een geliefd fenomeen op internet. Iedereen kan meeschrijven aan die enorme democratische encyclopedie. Gerard Dümmer, docent ICT bij Hogeschool Domstad en Ronald de Moor, schoolleider geven aan hoe wiki’s in te zetten tijdens de les. Bijvoorbeeld tijdens de taallessen en bij wereldoriëntatie. Een artikel vol inspirerende voorbeelden en mogelijkheden. | |
|
Motorische remedial teaching. Oefening baart kunst gaat steeds minder op (Uit: Toon / Speziaal, jrg 2, nr. 5/6, december 2007, p. 30 t/m 31) 27-2-2008 |
|
| Binnen het onderwijs wordt het belang van een goede motorische ontwikkeling te weinig onderkend. Een groot deel van de motorische ongemakken bij kinderen wordt veroorzaakt door het niet meer goed doorlopen van de diverse ontwikkelingsfasen. Het motto ‘oefening baart kunst’ gaat steeds minder op. “Een vroegtijdige signalering, bijvoorbeeld in groep 2, kan veel voorkomen. Te vroeg met één hand functioneren vraagt om problemen.” Aan het woord is Wil van Rijn, motorisch remedial teacher van het Centrum voor MRT in Amersfoort. | |
|
Natuur en techniek: kans voor een rijke leeromgeving! (Auteur: Marja van Graft. Uit: JSW, jrg. 92, nr. 4, december 2007, p. 6 t/m 9) 27-2-2008 |
|
| Kinderen, natuur en techniek: hebben die iets met elkaar te maken? Reken maar! Dit overzichtsartikel bespreekt het belang van natuur- en techniekonderwijs voor basisschoolleerlingen en de relevante inhouden en manieren van werken die daarbij horen. Dit onderwijs gaat goed samen met taal! Er zijn allemaal activiteiten die om taalvaardigheden vragen, dan wel voor de ontwikkeling van taalvaardigheden zorgen. | |
|
Nieuwe kansen voor kunst en cultuur binnen brede school en bso (Uit: Plein Primair, jrg. 9, nr 9, 9 november 2007, p. 19) 27-2-2008 |
|
| De stormachtige ontwikkelingen rond brede school en buitenschoolse opvang bieden voor de kunst en cultuur in ons land nieuwe kansen. Op 21 november 2007 vond in Den Haag de conferentie ‘Kunst en cultuur in Brede School en Buitenschoolse Opvang plaats, die op die ontwikkelingen probeert in te spelen. Voorafgaande aan de conferentie een interview met Jan-Pieter Maaijwee, medewerker van Cultuurnetwerk Nederland. Hij wijst op drie scenario’s die in het veld gehanteerd kunnen worden om de samenwerking tussen scholen en culturele instellingen te vergroten. | |
|
Tips voor de praktijk. Zo leer je kinderen lezen en spellen in groep 36(Uit:
Toon / Speziaal, jrg 2, nr. 5/6, december 2007, p. 21 t/m 24) 27-2-2008 |
|
| Het lees- en spellingsniveau van leerlingen in het regulier en speciaal onderwijs laat te wensen over. Zo heeft tussen de 10 en 15 procent van de leerlingen in het regulier onderwijs aan het einde van groep 3 een onvoldoende technisch leesniveau. In het speciaal onderwijs is dit percentage maar liefst 73 procent. De oorzaken van een onvoldoende technisch leesniveau zijn vooral het gevolg van tekorten in de instructie. Dit gegeven heeft drs. José Schraven en prof. Dr. Anna Bosman ertoe aangezet om na te gaan welke prestaties er met de methodiek ‘Zo leer je kinderen lezen en spellen’(ZLKLS) behaald kunnen worden in het speciaal basisonderwijs. Aan de hand van het onderzoek geven zij handreikingen. | |
|
Games kunnen helpen bij sociale vorming: meerbegaafde leerlingen uit
isolement halen (Uit: Plein primair, 8e jrg., nr. 10, 14 dec 2007, p. 13) 27-2-2008 |
|
| Kan het samen maken van games bijdragen aan de sociale vorming en samenwerkend leren van meerbegaafde leerlingen? Dat was de centrale vraag van een vraagstuk op de Kennisrotonde. Een groot aantal meer- en hoogbegaafde leerlingen in Almelo ging in groepjes aan de slag met GameMaker Kids. Hiervan een verslag. | |
|
Ik wil dat jij plezier krijgt (Auteurs: Anita Oosterloo en Harry Paus. Uit: Taal lezen Primair, nr. 23, november 2007, p. 4 t/m 6) 27-2-2008 |
|
| Steeds meer scholen maken een punt van hun onderwijsaanbod: dat komt niet meer noodzakelijkerwijs uit een methode, het kan ook zelf bedacht en in een team ontwikkeld worden. Dat kan spannend onderwijs opleveren, met verrassende combinaties van inhouden en activiteiten. De vraag die aanleiding is voor dit artikel, is wat er gaat gebeuren als het accent niet meer komt te liggen op het alleen maar ontwikkelen van leuke activiteiten maar daarnaast ligt op een stevige fundering, op kerndoelen. | |
|
Leesvaardigheid Nederlandse leerlingen achteruit (Uit: Plein primair, 8e jrg., nr. 10, 14 dec 2007, p. 5) 27-2-2008 |
|
|
Nederlandse leerlingen van 9 en 10 jaar lezen in vergelijking met andere
landen goed. Maar in tegenstelling tot vijf jaar geleden lezen ze gemiddeld
slechter; met name de meisjes presteren minder goed dan in 2001. Nederland
heeft niet veel zwakke lezers, maar ook niet veel gevorderde lezers.
Verreweg de meeste scholieren beheersen de basisleesvaardigheden. Dit blijkt uit PIRLS, Progress In International Reading Literacy Study, een internationaal vergelijkend onderzoek naar leesvaardigheid van leerlingen van 9 en 10 jaar, dat in november 2007 verschenen is. |
|
|
Praten over kunst, een kunst op zich? (Auteurs: Inge Roozen, Anky Jacobse en Anita Oosterloo. Uit: Taal lezen Primair, nr. 23, november 2007, p. 9 t/m 12) 27-2-2008 |
|
| Elke gemeente in Nederland besteedt aandacht aan beeldhouwkunst in de openbare ruimte. In elke wijk, dorp of stad in Nederland zijn beelden te vinden. Voor veel kinderen is de eigen wijk of stad vaak de eerste plek waar zij echte beelden kunnen tegenkomen. Als leerkracht kun je hier extra aandacht aan besteden. Met kinderen zo’n beeld bekijken en erover praten biedt veel kansen voor geïntegreerde aandacht voor taal en kunst. In dit artikel gaat het over praten over beelden, maar dezelfde mogelijkheden zijn er ook bij luisteren naar en praten over muziek, bij theater, literatuur of dans. | |
|
Werelddeuren, poëtische omgevingskunst met kinderen (Auteur: Jelte van der Kooi. Uit: Taal lezen Primair, nr. 23, november 2007, p. 7 t/m 8) 27-2-2008 |
|
| Jelte van der Kooi, directeur van openbare basisschool ‘de Badde’ in Musselkanaal is bezig met o.a. onderwijsverandering. In het artikel geeft hij een uiteenzetting van het project ‘Werelddeuren’ waarbij kunst, cultureel erfgoed en taal gecombineerd zijn en worden gebracht naar de leef- en belevingswereld van het kind. | |
|
Nieuw literatuuroverzicht 6-2-2008 |
|
| Vanaf vandaag is Aanvulling 6 downloadbaar in de rubriek Producten - Aanvullend materiaal. | |
|
Computerspel bij Kleine Muis zoekt een huis 27-1-2008 |
|
|
Van 23 januari t/m 2 februari, tijdens de Nationale Voorleesdagen, is op de
website van Levende Boeken een
interactief computerspel te spelen dat gebaseerd is op het Prentenboek van
het Jaar Kleine Muis zoekt een huis. Het spel, Zoek een huis met Kleine Muis, is gratis; vooraanmelden kan vanaf 16 januari. Het spel van Kleine Muis is in te zetten bij allerlei bibliotheek activiteiten tijdens de Nationale Voorleesdagen. |
|
|
Landelijke en provinciale premières van Digitale prentenboeken 5-12-2007 |
|
|
Op 16
januari 2008 vindt in Theater Bellevue in Amsterdam de landelijke première van de digitale
versie van het Prentenboek van het Jaar plaats. Kleine Muis zoekt een huis
zal dan vertoond worden zodat de meerwaarde van een digitaal prentenboek
duidelijk wordt. In de aansluitende periode tot en met en tijdens de Nationale Voorleesdagen 2008 hebben de openbare bibliotheken van Nederland de gelegenheid om iedereen kennis te laten maken met deze vorm van voorlezen en boekgebruik. Gedigitaliseerde, geanimeerde prentenboeken zijn - via het internet aangeboden - verfilmde prentenboeken, waarbij beeldgeluid en intonatie optimaal bijdragen aan het taalbegrip van de (jonge) kijker. Tijdens onderbrekingen in de films vindt bovendien een vraag-antwoordspel met de kinderen plaats, ondersteund door twee spelfiguren (een maatje en een hulpje), waarmee een hoge mate van concentratie en interactie wordt bereikt. Wetenschappelijk onderzoek door de Universiteit Leiden heeft aangetoond dat dergelijke films een sterk positief effect hebben op de taalontwikkeling van kinderen, met name op de woordenschat. Er zijn dan ook steeds meer scholen die digitale prentenboeken gebruiken in groep 1 en 2, als aanvulling op het voorlezen in de groep. Uit onderzoek door onderwijsbureau Sardes blijkt dat leerkrachten unaniem enthousiast zijn over dit fenomeen en het effect ervan op de kinderen. Stichting Edict biedt de bibliotheken deze mogelijkheid om de prentenboeken eens uit te proberen tijdens de Nationale Voorleesdagen gratis aan. Deze stichting heeft een ideële doelstelling en is de initiatiefnemer en financier van deze nieuwe interactieve leermiddelen.
Het betreft op dit moment de volgende titels:
Bibliotheken die tot op heden geen toegang hebben in verband met het onderzoek
door de Leidse universiteit, hebben dat tijdens de Nationale Voorleesdagen ook
niet. De bibliotheken die dit betreffen kunnen dit zien op de site van Bereslim,
bij inloggen en daarna doorscrollen tot aan de postcodes. |
|
|
Nota over onderwijsachterstandenbeleid 16-3-2006 |
|
| Minister van der Hoeven heeft een nota gestuurd aan de Tweede Kamer waarin ze ingaat op vragen over het onderwijsachterstandenbeleid en de wijzigingen die zij wil doorvoeren. De nota is hier downloadbaar. | |
| ARCHIEF | |
| Brochure | |
| In 1998 verscheen een brochure met de titel De bibliotheek als
bondgenoot (Biblion / NBLC). In deze brochure worden de
ontwikkelingen op het terrein van het Gemeentelijk
Onderwijsachterstandenbeleid (GOA) beschreven en de mogelijkheden die er
liggen op het gebied van de leesbevordering en taalstimulering. Een
geactualiseerde versie van deze brochure kunt u
hier downloaden. |
|
| Presentaties ontmoetingsdag 2006 | |
|
Tijdens de ontmoetingsdag van 14 september 2006 hebben verschillende mensen
een presentatie gehouden, hier kunt u ze downloaden; - drs Jo Kloprogge, directie Sardes, over GOA en VVE stand van zaken - Marga de Jong, Universiteit Leiden, Voorlezen en multimediaverhalen: pet of dubbele pret? |
|
| Nota over onderwijsachterstandenbeleid | |
| Minister van der Hoeven heeft een nota gestuurd aan de Tweede Kamer waarin ze ingaat op vragen over het onderwijsachterstandenbeleid en de wijzigingen die zij wil doorvoeren. De nota is hier downloadbaar. | |
| Pleidooi voor Fantasia | |
| In TAAL LEZEN Primair nr. 6 (januari 2002) blz. 10/11 staat een pleidooi van de hand van Maria van der Aalsvoort voor het gebruik van Fantasia om het Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid vorm te geven. Taal Lezen is een uitgave van Uitgeverij Ten Brink, Meppel, tel. 0522-855333. De redactie is gehuisvest bij KPC Groep. | |
| Lezen en tv-kijken | |
| Op 14 april 2002 promoveerde Willy van Elsäcker op een onderzoek naar lezen door kinderen. Daaruit bleek onder meer dat televisiekijken bij autochtone kinderen een negatief effect heeft op de leesprestaties, maar dat geldt niet voor Turkse en Marokkaanse kinderen. Mogelijk heeft de visuele ondersteuning van de tekst een positieve uitwerking. Voor meer informatie over dit onderzoek: website. | |
| Lezing Cathy Spierenburg | |
| Tijdens
de ontmoetingsbijeenkomst op 6 juni 2001 hield Cathy Spierenburg een lezing
over leesbevordering binnen de programma's van Z@ppelin (Kindernet, Nederland
3). Op verzoek van de aanwezigen werd afgesproken dat de lezing op deze
website zou worden gepubliceerd. Aangezien er geen papieren versie beschikbaar
is, kan alleen het ondersteunende Power Point-bestand op deze plaats gedownload
worden. Let wel, het is een groot bestand (zo'n 3 Mb) en kan alleen geopend
worden als u beschikt over het Power Point-programma. Lezing Cathy Spierenburg. |
|
| 'Oud' nieuws | |
| Eerder gepubliceerde nieuwtjes over artikelen uit tijdschriften kunt u hier bekijken of downloaden. | |
|
|
|